TRIATHLON | Kraków-Tyniec

MIĘDZYNARODOWY FESTIWAL CROSSTRIATHLONU 2016
Kraków–Tyniec, 16-17 lipca 2016

PATRONI:

Polski Związek Triathlonu Kraków Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej

AKTUALNOŚCI / ARTYKUŁY

Problem na dziś – ścięgno Achillesa!

Problem na dziś – ścięgno Achillesa!   Witam serdecznie. W niniejszym tekście podzielę się z Wami swoimi doświadczeniami dotyczącymi kontuzji łydki i ścięgna Achillesa. Pewnie wielu z Was w swojej przygodzie ze sportem spotkało się z tego rodzaju urazami i nie były one łatwe do wyleczenia. Dodatkowo ryzyko odnowienia się kontuzji ścięgna Achillesa, jeśli nie […]

Problem na dziś – ścięgno Achillesa!

 
Witam serdecznie. W niniejszym tekście podzielę się z Wami swoimi doświadczeniami dotyczącymi kontuzji łydki i ścięgna Achillesa. Pewnie wielu z Was w swojej przygodzie ze sportem spotkało się z tego rodzaju urazami i nie były one łatwe do wyleczenia. Dodatkowo ryzyko odnowienia się kontuzji ścięgna Achillesa, jeśli nie jest dobrze leczona, jest dosyć duże.

 
Anatomia ścięgna Achillesa i łydki

 
Ścięgno Achillesa (ścięgno piętowe) jest wspólnym ścięgnistym przyczepem mięśnia płaszczkowatego i mięśnia brzuchatego łydki do guza kości piętowej. Pomiędzy ścięgnem, a kością piętową znajduje się kaletka ścięgna piętowego. Ścięgno jest otoczone od zewnątrz pochewką ścięgnistą, która jest bogato unaczyniona i odgrywa główną rolę w procesach odżywiania i regeneracji ścięgna. Ścięgno Achillesa na swoim przebiegu ulega zewnętrznemu skręceniu. Można powiedzieć, że wizualnie podobne jest do liny, ze względu na ww. skręcenia. Takie ułożenie umożiliwia mu przenoszenie bardzo dużych sił bez ryzyka zerwania. Szacuje się, że aby zerwać zdrowe, nienaruszone ścięgno piętowe potrzeba siły rzędu 3 kN lub obciążenia ok. 400 kg. Kolejną cechą anatomiczną zapewniającą ścięgnu Achillesa wytrzymałość jest obecność w nim tenocytów, czyli przekształconych fibroblastów produkujących kolagen typu I, który gwarantuje bardzo dużą wytrzymałość mechaniczną. Czynniki te sprawiają, że ryzyko zerwania nieuszkodzonego wcześniej ścięgna jest bardzo małe. Niestety każdy przebyty mikrouraz ścięgna Achillesa powoduje jego osłabienie, ze względu na to, że prowadzi do wzmożenia produkcji kolagenu typu III o mniejszej wytrzymałości mechanicznej niż kolagen typu I, co przyczyniać się może w konsekwencji do zerwania ściegna. Zatem do czynników zwiększających ryzyko zerwania ścięgna Achillesa można zaliczyć:
a. zbyt duże obciążenia treningowe,
b. przewlekłe stany zapalne,
c. sumowanie się przeciążeń i mikrourazów, zaburzenia ukrwienia (wraz z wiekiem ukrwienie ścięgna maleje),
d. systematyczne, miejscowe wstrzykiwanie kortykosteroidów,
e. zaburzenia propriocepcji (czucia głębokiego) w okolicy ścięgna.

MP-297
Objawy przeciążenia

 
Pierwszym i często jedynym objawem jest ból. Może on dotyczyć tylko okolicy ścięgna Achillesa, ale może również dotyczyć mięśnia brzuchatego łydki i/lub płaszczkowatego, przedziałów powięziowych podudzia, a także kaletki ścięgna piętowego. Zazwyczaj ból pojawia się w czasie wysiłku, zarówno przy rozciąganiu jak i przy pracy mięśni łydki, w szczególności w momencie wspięcia na palce lub odbicia podczas biegu. W poważniejszych sytuacjach ból może pojawiać nawet w trakcie chodu. Niekiedy może pojawiać się wrażenie „trzeszczenia” lub „chrupania” w ścięgnie. Czasami obserwuje się ograniczenie ruchomości stawu skokowego lub uczucie braku jego stabilności, wynikające z zaburzenia priopriocepcji. W przypadku stanu zapalnego ścięgna lub kaletki może pojawiać się obrzęk, podwyższenie temperatury otaczających tkanek, a nawet zaczerwienienie skóry w okolicy ścięgna.
Podsumowując, do objawów uszkodzenia ścięgna Achillesa zaliczamy:
a. ból
b. „trzeszczenie” lub „chrupanie” w ścięgnie
c. ograniczenie ruchomości stawu skokowego
d. osłabienie stabilności stawu skokowego
e. sztywność ścięgna i otaczających tkanek
f. obrzęk
g. zaczerwienie skóry
h. podwyższenie temperatury otaczających tkanek

Co robić gdy boli? – słów kilka o tym co można robić samemu

 
Najważniejsze aby nie bagatelizować bólu. Ból jest naturalną informacją organizmu na to, że coś dzieje się nie tak jak powinno, a konsekwencje pernamentnych uszkodzeń ścięgna Achillesa mogą prowadzić do poważnych konsekwencji.
W przypadku pojawienia się bólu należy znacznie zmniejszyć intensywność treningu, w szczególności w zakresie treningu biegowego i rowerowego. Niemniej jednak nie należy unieruchamiać stawu skokowego – pod żadnym pozorem! Zapomnijcie o gipsie, stabilizatorze itp. Jedynym dopuszczalnym opatrunkiem jest ucisk kompresyjny (bandaż elastyczny, coban), ale tylko w celu ewakuacji ewentualnego obrzęku. Należy wykonywać kontrolowane ruchy stawu skokowego i kolanowego (pamiętajmy o tym, że mięsień brzuchaty łydki bierze udział w ruchu zgięcia kolana), najlepiej w pełnym, bezbolesnym zakresie, aby nie dopuścić do pojawienia się wewnętrznych zrostów ścięgna z otaczającymi tkankami. Dodatkowo tylko w trakcie ruchu wytwarzany jest płyn stawowy, odżywiający chrząstkę stawową, w której zlokalizowana jest gęsta sieć receptorów czucia głebokiego, zapewniającego stabilizację i kontolę ruchu stawu skokowego. W przypadku gdy pojawia się obrzęk można zastosować okłady chłodzące i ćwiczenia aktywujące pompę mięśniową, w celu jego ewakuacji. Można zastosować również maści przeciwzapalne.

 
Co robić gdy nie przestaje boleć?

 
Gdy ból nie zmniejsza się w ciągu 1-2 tygodni należy skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą. Jeszcze raz podkreślę, że im wcześniej pacjent trafia w nasze ręce tym łatwiej jest rozwiązać jego problem. Z doświadczenia wiem, że pacjenci rzadko zgłaszają się tak szybko i problem z jakim przychodzą jest już dużo większy niż byłby wcześniej. A w wielu przypadkach, przy wcześnie uchwyconym problemie i rozpoczętym leczeniu, wystarczy 3-5 wizyt aby zredukować ból i przywrócić prawidłowy zakres ruchu stawu skokowego oraz odpowiednią elastyczność mięśni łydki. Terapia zazwyczaj opiera się o techniki zmniejszające nadmierne napięcie mięśni (TEM), rozluźnianie mięśniowo-powięziowe, terapię powięziową i techniki mobilizacji. Czasami stosowane są inne zabiegi np. kinesiotaping czy suche igłowanie.

 
Jeszcze raz podkreślę – urazów ścięgna Achillesa nie należy bagatelizować! Dla porównania powiem Wam, że średni czas rehabilitacji osoby z częściowym uszkodzeniem ścięgna Achillesa to maks. 3-4 tygodnie od urazu, a czas rehabilitacji osoby z zerwanym ścięgnem Achillesa to około 3-4 miesiące od momentu zabiegu operacyjnego.
W razie pytań jestem do Waszej dyspozycji.

 
Pozdrawiam
Krzysiek Jamka – fizjoterapeuta, doktorant Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie
e-mail: k.jamka@o2.pl